Bánh Chưng - Biểu tượng cho văn hóa truyền thống người Việt

Biên tập bởi: Admin
Thứ 4, 09/12/2020, 01:21 GMT+7
1615

Mỗi quốc gia đều có một phong tục tập quán, một nét văn hóa riêng biệt với những món ăn gợi hồn quê, mang vẻ đẹp truyền thống, thể hiện bản sắc dân tộc. Việt Nam là đất nước của “con rồng cháu tiên”, với cây đa, bến nước, con đò, với lũy tre làng… và đương nhiên không thể thiếu bánh chưng.

Bánh chưng trở thành món ăn đặc biệt không thể thiếu trong dịp tết nguyên đán cổ truyền của dân tộc. Hãy cùng tìm hiểu về nguồn gốc, ý nghĩa và cách làm món bánh này trong bài viết dưới đây của Hải Trà Tân Cương nhé!

Nguồn gốc ra đời của bánh chưng

Nếu là người con đất Việt, bạn chắc chắn không thể không biết đến sự ra đời của bánh chưng. Trong dân gian, loại bánh này gắn liền với sự tích “Bánh chưng bánh dày” và câu chuyện về Lang Liêu.

Theo tương truyền, sau khi đánh tan giặc Ân ra khỏi bờ cõi, vua hùng đời thứ 6 đã ra một “bài toán” cho các con của mình. Theo đó, ai dâng lên lễ vật phù hợp nhất, giữ trọn đạo hiếu với tổ tiên sẽ được truyền ngôi báu.

Bánh chưng ra đời dựa theo sự tích “Bánh chưng bánh dày”
Bánh chưng ra đời dựa theo sự tích “Bánh chưng bánh dày”

Lang Liêu từ nhỏ mẹ đã mất sớm, hoàn cảnh khó khăn nên không biết chuẩn bị vật gì để dâng vua cha. Sau một đêm nằm mộng thấy quý nhân chỉ cho rằng “Trong trời đất không có vật gì quý bằng gạo, vì gạo là vật để nuôi sống con người và có thể ăn mãi không chán, không có vật gì hơn được”.

Quý nhân còn chỉ cho Lang Liêu giã gạo nếp làm bánh hình tròn tượng trưng cho trời. dùng lá gói bánh thành hình vuông tượng trưng cho đất bên trong có nhân. Hai loại bánh mang hàm ý tạ ơn công đức sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ, sẽ giúp chàng có được ngôi báu.

Sau khi tỉnh dậy. Lang Liêu làm theo những gì đã xuất hiện trong mơ. Chàng chọn loại gạo nếp trắng tinh, đều hạt, đem di vo lấy lá gói thành hình vuông và có thêm nhân ở giữa đem luộc chín gọi là bánh chưng. Đồng thời lấy gạo nếp nấu xôi cán cho nhuyễn tạo thành hình tròn gọi là bánh dày.

Khi vua cha cho gọi các con mang lễ vật đến cúng tổ tiên giữa bao sơn hào hải vị, vua hùng hài lòng nhất với món ăn của Lang Liêu nên đã quyết định truyền ngôi cho chàng. Từ đó cứ vào dịp giỗ tổ Hùng Vương và dịp lễ tết không thể thiếu bánh chưng và bánh dày.

Ý nghĩa của bánh chưng là gì?

Bánh chưng mang nhiều ý nghĩa khác nhau, thể hiện những bài học đạo đức không thể chối bỏ của mỗi người con đất Việt. Chính vì thế nó được mệnh danh là món ăn truyền thống, đại diện cho nét văn hóa lâu đời của người dân Việt Nam.

Bánh chưng là biểu tượng của đất

Trong truyền thuyết bánh chưng mang hình dạng vuông vắn là biểu tượng đại diện cho đất. Ẩn sâu bên trong lớp gạo nếp trắng ngần là nhân đậu xanh, thịt mỡ, hành, hạt tiêu… Bên ngoài bánh là lớp lá dong xanh mướt, gói ghém cẩn thận bằng lạt trước khi đem đi luộc chín.

Bánh chưng là biểu tượng của nền văn minh lúa nước
Bánh chưng là biểu tượng của nền văn minh lúa nước

Bánh chưng xuất hiện trên mâm cỗ thờ cúng tổ tiên ngày tết, thể hiện tấm lòng biết ơn trời đất về một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu mang đến cho con người một cuộc sống ấm no, đủ đầy. Bánh chưng là món ăn biểu đạt tâm tình, gợi nhớ đến niềm mơ ước an cư lạc nghiệp của người dân. Bánh chưng gói ghém cả một nền văn minh lúa nước với các nguyên liệu là sản phẩm của quá trình trồng trọt và chăn nuôi.

Thể hiện tấm lòng hiếu thảo với ông bà tổ tiên

Sử dụng bánh chưng trong ngày tết, ngày giỗ tổ Hùng Vương là một nét đẹp trong văn hóa của người Việt. Qua đó vừa thế hiến tấm lòng “uống nước nhớ nguồn” vừa thể hiện tấm lòng hiếu thảo với những bậc cha ông đã có công dựng xây đất nước để các con cháu đời sau ổn định cuộc sống.

Bánh chưng cũng là món ăn thể hiện chữ hiếu đối với các đấng sinh thành. Cha mẹ là người đã ban tặng cho ta cuộc sống hiện tại, cần phải giữ trọn đạo làm con, hiếu thảo với cha mẹ khi về già. Bánh chưng bày trên bàn thờ cùng với mâm ngũ quả và các vật dụng khác thể hiện sự tương sinh, tương khắc trong ngũ hành.

Bánh chưng - Biểu tượng của ngày tết

Thấy bánh chưng là thấy tết. Món bánh này thường được người Việt sử dụng để biếu người thân, bạn bè.

Bánh chưng là một món ăn không thể thiếu mỗi dịp tết đến xuân về
Bánh chưng là một món ăn không thể thiếu mỗi dịp tết đến xuân về

Dù đi đâu xa, vất vả suốt một năm trời, ai cũng mong muốn được quây quần bên mâm cơm gia đình, được cùng người thân kể về những điều đã qua, cùng nhau gói những chiếc bánh chưng, ngồi canh nồi bánh nóng hổi trên bếp lửa. Không khí ngày tết ấm áp và hạnh phúc biết bao.

Các nguyên liệu cần chuẩn bị để làm bánh chưng

Để làm nên một món bánh thơm ngon, đậm đà, nguyên liệu là vấn đề không thể thiếu. Nguyên liệu càng tươi ngon, món bánh của bạn càng chất lượng. Làm bánh chưng cần chuẩn bị những nguyên liệu như sau:

Cần chuẩn bị đầy đủ nguyên liệu trước khi làm bánh
Cần chuẩn bị đầy đủ nguyên liệu trước khi làm bánh

  • Gạo nếp: 1kg
  • Thịt ba chỉ: 500g
  • Đậu xanh: 500g
  • Lá dong, lạt buộc
  • Muối, hạt nêm, hạt tiêu
  • Dụng cụ: Nồi, khuôn, thìa, muôi…

Tùy vào từng gia đình mà các nguyên liệu sẽ có sự thay đổi có thể nhiều hơn hoặc ít hơn. Tuy nhiên, bạn nên căn theo đúng tỉ lệ để bánh ngon, đạt chuẩn về cả hình thức và chất lượng bên trong.

Các bước làm bánh chưng đơn giản nhất

Thông thường vào ngày tết, bánh chưng sẽ được gói vào ngày 28, 29 tết để đảm bảo bánh giữ được hương vị và bảo quản được lâu hơn. Một chiếc bánh chưng thơm ngon, đúng hương vị truyền thống cần phải trải qua nhiều công đoạn khác nhau.

Sơ chế nguyên liệu

Trước khi làm bánh cần chuẩn bị đầy đủ các nguyên liệu như chúng tôi đã đề cập trên sau đó bắt đầu quá trình sơ chế. Đãi sạch gạo nếp và đổ vào một chiếc nồi, thêm tầm 5g muối ngâm trong khoảng thời gian là 8 tiếng. Sau 8 tiếng thì vớt gạo ra và để ráo nước.

Bánh chưng thường được gói vào ngày 28, 29 tết
Bánh chưng thường được gói vào ngày 28, 29 tết

Đối với đậu xanh, đem giã nhuyễn và ngâm nước 4 tiếng cho mềm rồi mới đem đãi hết sạch vỏ, vớt đậu ra để ráo nước. Cũng cho thêm vào đậu xanh 5g muối nhưng không cho lúc ngâm nước mà sau khi vớt đậu xanh ra mới cho vào, trộn thật đều.

Lá dong sau khi mua ngoài chợ về rửa sạch cả 2 mặt, lau khô và bỏ bớt phần cuống dọc sống lưng lá. Cách này làm cho bánh sau khi gói sẽ không bị cứng. Lạt buộc bánh cũng đem đi ngâm nước với thời gian tầm 8 tiếng. Ngâm xong xé nhỏ chỉ khoảng 0.5cm là được. Thịt ba chỉ rửa sạch, cắt thành những miếng nhỏ độ dày tùy ý và ướp với hạt nêm, tiêu khoảng 30 phút.

Quy trình gói bánh

Sau khi đã sơ chế xong các nguyên liệu bạn bắt đầu vào quy trình gói bánh. Các bước tiến hành như sau:

Sơ chế các nguyên liệu xong mới bắt tay vào gói bánh
Sơ chế các nguyên liệu xong mới bắt tay vào gói bánh

  • Bước 1: Xếp lạt buộc bên dưới khuôn bánh hình chữ nhật. Lá dong gấp vuông vắn thành các cạnh bên trong khuôn. Nên để mặt xanh đậm của lá vào bên trong, mặt xanh nhạt ở bên ngoài bánh sẽ có màu xanh đẹp mắt hơn.
  • Bước 2: Múc tầm 200g gạo nếp đổ vào khuôn, dàn đều để gạo tràn khắp đáy khuôn.
  • Bước 3: Cho thêm 100g đậu xanh lên trên bề mặt gạo vừa trải đều rồi đặt 1 miếng thịt vào giữa chiếc bánh.
  • Bước 4: Tiếp tục rải 100g đậu xanh phủ kín thịt. Đậu xanh không nên trải hết cả khuôn mà nên chừa lại khoảng cách 1,5 cm so với các cạnh của bánh.
  • Bước 5: Lấy 200g gạo nếp rải xung quanh sao cho gạo phủ kín bề mặt lớp đậu xanh thứ 2. Ấn nhẹ để lớp gạo ở các góc đều hơn.
  • Bước 6: Gập các cạnh lá lại với nhau, sử dụng kéo cắt bớt những phần lá thừa.
  • Bước 7: Dùng một tay giữ cho lá không bị bung ra khỏi bánh, tay còn lại lấy khuôn ra.
  • Bước 8: Kéo 2 đầu của các sợi lạt buộc lại, làm tiếp tục với những sợi còn lại. Sau đó cắt bớt phần lạt dư thừa cho gọn.

Công đoạn luộc bánh

Sau khi đã hoàn thành công đoạn gói bánh chưng bạn chuẩn bị luộc bánh. Bạn chuẩn bị một chiếc nồi lớn, lần lượt xếp bánh vào bên trong. Chuẩn bị bếp than hoặc bếp củi đun liên tục trong vòng 8 tiếng đồng hồ.

Chú ý khi luộc bánh cần phải canh thời gian để đổ nước, nếu để nước cạn bánh sẽ bị cháy. Khi bánh chín vớt ra xếp chồng lên nhau, dùng vật nặng đè lên chốc để ép hết nước ra khỏi bánh, bánh sẽ chắc và mềm hơn.

Bánh chưng dâng cúng ông bà ngày tết
Bánh chưng dâng cúng ông bà ngày tết

Bánh chưng là món ăn truyền thống không thể thiếu trong ẩm thực ngày lễ tết ở Việt Nam. Các hướng dẫn trên đây của chúng tôi hy vọng sẽ giúp bạn nắm được cách làm bánh chi tiết và chuẩn nhất. Chúc bạn thành công!

  • share_fac
  • share_twi
Nhận xét sản phẩm
close
Giỏ hàng
- Hoặc đăng nhập nhanh với -
- Hoặc đăng nhập nhanh với -